Video retrospektiva · Ex-​Yu Punk

Činjenica je da je u bivšoj Jugoslav­iji hardcore/​punk scena bila vrlo raznovrsna. HC/​punk bio je krik gen­eracije koja je odrastala u soci­jal­izmu pro­tiv kon­formizma i sis­tema, a Jugoslav­ija, ma koliko se moglo u tom kon­tek­stu gov­oriti o “evrop­skom”, “mekom” soci­jal­izmu, bila je usli­jed karak­ter­is­tičnog poli­tičkog sis­tema plodno tlo za razvoj upravo ovakve vrste angaži­rane muzike. Iako nesvrstana i uslovno rečeno otvorena prema zapadu, Jugoslav­ija je bila u dovoljnoj mjeri zatvorena prema utje­ca­jima zapadne pop-​kulture oličene u ovom slučaju u kratko ošišanim klincima, koji su svi­rali glasnu, brzu i prema sis­temu kri­tički nas­tro­jenu muziku. O među­sob­noj inter­ak­ciji i uslovl­jenosti poli­tike i punka napisane su stran­ice i stran­ice, tako da na ovom mjestu preki­damo diskusiju u tom smjeru i donosimo vam deset video spo­tova i sni­maka ben­dova iz bivših jugosloven­skih repub­lika koji su po našoj ocjeni vri­jedni prikazi­vanja, ako ništa, sjećanja radi. Lista ne pred­stavlja ljestvicu, niti bilo kakav top 10, samo deset odličnih numera ex-​yu punka. Svjesni smo da smo izostavili još neke odlične muz­ičke uratke, pa očeku­jemo i vaše komentare kako bi se ova lista prošir­ila u nekom sli­jedećem izdanju Video ret­ro­spek­tive. Do tada, uži­va­jte u ovim bis­er­ima ex-​Yu hc/​punka …

Pekinška Patka — Biti ružan pametan i mlad

Pekinška Patka je bend koji slo­bodno možemo okarak­ter­izirati kao pio­nire jugosloven­skog punk-​rocka. Osno­vani u Novom Sadu 1978. godine, pod utje­ca­jem ben­dova kao što su The Clash, The Spe­cials, Rich Kids, The Skids i sl, Pekinšta Patka danas uživa kultni sta­tus među lju­biteljima punk zvuka sa južnoslaven­skog gov­ornog područja. Pjesma “Biti ružan, pametan i mlad” pred­stavlja ciničan ali istinit portret mladog anti-​heroja jugoslaven­skog društva. Objavl­jena je na deb­i­tantskom albumu Pekinške Patke, “Plitka poez­ija”, 1980. godine.

Paraf — Nar­o­dna pjesma

Još jedan leg­en­darni punk bend iz Rijeke, Paraf je osno­van kra­jem 1976. Nakon pro­voka­tivnog prvog LP-​a “A dan je tako lijepo počeo…” Paraf je stavl­jen pod neposrednu cen­zuru, a izdanje im je iz istih razloga visoko opore­zo­vano, čime su zaslužili epitet jednog od najkon­tro­verzni­jih punk ben­dova bivše države. Tekst “Nar­o­dne pjesme” je dovoljno indika­ti­van sam po sebi — “ni jedne nema bolje, od naše policije …”

KUD Idi­joti — Ja sjećam se

Kulturno-​umjetničko društvo Idi­joti je pul­ski pred­stavnik stare škole jugosloven­skih punk ben­dova. Osno­vani su 1981. godine. Širu pop­u­larnost su stekli 1987., nakon što su pob­jedili na Omladin­skom fes­ti­valu u Sub­otici u konkuren­ciji 300-​injak sas­tava, nakon čega kreću sa nas­tupima u Švic­arskoj, Nje­mačkoj, Mađarskoj i Ital­iji. Upravo u Ital­iji, u Reg­giu Cal­abriji na fes­ti­valu medit­er­an­skih zemalja je gotovo došlo do među­nar­o­dnog inci­denta, nakon što su “kara­bin­jeri” (tal­i­jan­ski poli­ca­jci) prek­in­uli izvođenje pjesme “Bandiera rossa”.

Elek­trični Orgazam — Ja sam težak kao konj

Iako gore nave­dena pjesma nije čisti prim­jer punk zvuka kojeg je ovaj bend poten­ci­rao u jed­nom peri­odu svoje kar­i­jere, Elek­trični Orgazam je neizosta­van u svakoj antologiji punk-​rock zvuka sa ex-​Yu pros­tora. Bend je osno­van u Beogradu 1980. godine.

Tožibabe — Dezuje

Tožibabe su prvi sloven­ski ženski punk bend, akti­van tokom osamde­setih god­ina u Ljubl­jani. Sedam inčni EP “Dežuje” izdale su 1986. godine, koji je ujedno i nji­hovo jedino izdanje, ako se izuzme pojavlji­vanje na neko­liko kom­pi­lacija od kojih je najpoz­natija “Hard-​Core Ljubl­jana”.

Niet — Lep dan za smrt

Niet je sloven­ski bend osno­van u Ljubl­jani oko 1983. i sma­tra se jed­nim od najut­je­ca­jni­jih punk ben­dova bivše Jugoslav­ije. Niet sli­jedi stope Pankrta, iako je zvuk ovog benda pri­lagođeniji hardcore/​punk peri­odu osamde­setih god­ina prošlog stol­jeća. Bend se ponovo oku­pio 2008. godine.

Kuzle — Ostan idiot

Kuzle su još jedan sloven­ski hard­core punk bend iz, za hc plod­nih, osamde­setih god­ina 20. stol­jeća. Osno­vani su u Idriji, a aktivni su i danas. Kuzle su u peri­odu nas­tanka bili pril­ično kon­certno akti­van bend, a uz radi­jske i tv nas­tupe a pojav­ili su se i na kom­pi­laciji “Lepo je”.

Gob­lini — Cipjonka

Gob­lini su osno­vani 1992. godine i time ne spadaju u kat­e­goriju “star­i­jih ben­dova” koje smo do sada imali pri­liku poslušati. Osno­vani su u Šabcu i zasig­urno su jedan od najkarak­ter­is­tični­jih punk ben­dova sa pros­tora bivše Juge. Veoma je mala vjerovat­noća da ćete sresti punkera sa ex-​Yu pros­tora koji nije čuo za ovaj bend. Bili su aktivni u peri­odu 1992. — 2001., da bi se 2010. ponovo okupili.

KBO! — Lopovi

KBO! je srbi­jan­ski punk bend osno­van u Kragu­jevcu 1982. godine. Bend je počeo kao pro­jekat nekolicine pri­jatelja iz sred­nje škole da bi se razvio u jedan od najpoz­nati­jih jugosloven­skih punk ben­dova, i jedan od rijetkih iz tadašn­jeg peri­oda koji je uspio objav­iti album na inos­tra­nom labelu.

Motus — Hala

Motus je jedan od najreprezen­ta­tivni­jih pred­stavnika hardcore-​punka na ex-​Yu pros­torima. Osno­van je u Zagrebu 1988., a prvi demo pod nazivom “Every­thing is Disco but Hard­core” sni­maju i izdaju iste godine. Pjesma “Hala” za koju je sniml­jen spot koji ovdje donosimo prvi put je izdana na albumu “Cog­ito Aude”. Motus je i danas aktivan.